Plastyfikatory, znane również jako plastyfikatory, to substancje, które można dodawać do materiałów polimerowych w celu zwiększenia plastyczności polimerów. Są ważną klasą dodatków do produktów chemicznych. W gipsie, kosmetykach i środkach czyszczących oraz innych materiałach. Główną funkcją plastyfikatora jest osłabienie wtórnych wiązań walencyjnych między cząsteczkami żywicy, zwiększenie mobilności wiązań molekularnych żywicy, zmniejszenie krystaliczności cząsteczek żywicy, zwiększenie plastyczności cząsteczek żywicy oraz uczynienie ich bardziej elastycznymi i łatwymi w obróbce.
Istnieje wiele rodzajów plastyfikatorów, w tym ftalany, alifatyczne estry kwasu dwuzasadowego, estry kwasów tłuszczowych, poliestry benzenowe, estry poliolowe, węglowodory epoksydowe, alkilosulfoniany itp. W wąskim znaczeniu plastyfikatory odnoszą się głównie do estrów ftalanowych (PAE), które są zbiorczą nazwą około 30 rodzajów estrów utworzonych przez kwas ftalowy. Obecnie jest to główny korpus plastyfikatorów.
PAE mogą dostać się do organizmu człowieka przez drogi oddechowe, przewód pokarmowy i skórę. Obecnie badania krajowe i zagraniczne wykazały, że zanieczyszczenie PAE w populacji jest dość poważne. PAE wykryto we krwi przedwcześnie urodzonych dziewcząt, próbkach moczu kobiet w wieku rozrodczym i mleku matki.
Toksyczność ostra PAE jest stosunkowo niska. LD50 szczurów wynosi 30-34 g / kg doustnie, 15-30 g / kg dootrzewnowo i 1-2 g / kg dożylnie. LD50 myszy wynosi 33,32 g/kg, a królików 33,9 g/kg. , 26,3 g/kg u świnek morskich. PAE mogą działać na chromosomy komórek, aby zmienić liczbę lub strukturę chromosomów, powodując w ten sposób, że niektóre tkanki i komórki wymkną się spod kontroli, powodując guzy. PAE mają oczywiste działanie antyandrogenne in vivo, eksperymenty in vitro i modele zwierzęce oraz mają wpływ na rozwój układu hormonalnego i rozrodczego niemowląt i małych dzieci. Działanie estrogenne PAE może być związane z nieprawidłowym rozwojem układu rozrodczego, dysfunkcją reprodukcyjną, nowotworami układu rozrodczego i układu hormonalnego oraz rozwojem układu nerwowego i uszkodzeniem funkcjonalnym. Istnieją doniesienia o ostrym zatruciu z powodu niewłaściwego stosowania PAE, które może powodować podrażnienie przewodu pokarmowego, depresję ośrodkowego układu nerwowego, paraliż i niższe ciśnienie krwi. Przewlekła toksyczność PAE objawia się głównie zmniejszoną czynnością nerek, zwiększoną liczbą ogniskowych torbieli nerek i pigmentacją kanalików nerkowych. Ponadto PAE mogą również powodować toksyczność wątroby, toksyczność płuc i kardiotoksyczność. Długotrwała ekspozycja na PAE może powodować objawy, takie jak zapalenie wielonerwowe, niedoczulica i drętwienie. Niektórzy uczeni uważają, że wzrost astmy może być również związany z narażeniem ludzi na PAE w ich codziennym życiu.
Zgodnie ze współczesnym stylem życia prawie niemożliwe jest całkowite uniknięcie plastyfikatorów, ale nie ma potrzeby nadmiernego denerwowania się, ponieważ plastyfikatory, na które są narażone w normalnym życiu, nie zaszkodzą ludzkiemu ciału. Jednak ludzie powinni również w jak najmniejszym stopniu kontaktować się z produktami z tworzyw sztucznych zawierającymi plastyfikatory.
Najłatwiej stykać się z żywnością w życiu codziennym jest folia, która jest podzielona na folię z polietylenu (PE) i folię z polichlorku winylu (PVC). Jeśli produkt z tworzywa sztucznego jest oznaczony PVC, oznacza to, że zawiera plastyfikator. W szczególności żywność z folią nie może być podgrzewana w kuchence mikrofalowej, zwłaszcza mięso, ponieważ plastyfikatory uwalniają toksyczne substancje po kontakcie ze smarem.